Rất dễ nhận ra họ trên đường phố
Họ là niềm hãnh diện của cả làng mỗi khi về quê. Chẳng còn ai trầm trồ nữa trước những ngôi nhà 3 tầng của “lính” viễn dương. Như các bạn đọc của những tiểu thuyết hình sự đăng tải nhiều kỳ trên báo thường bị ngộ nhận.
Giữa trời và biển như hai tổng thể vĩ đại úp chụp lên nhau. Hải sản. Đúng hơn là có ông chú làm tổ chức bên ‘Thực phẩm”. Cách ly với hàng xóm và bạn bè. Buổi chiều. Tục gọi là những “VOSCO”. Ăn nhiều bột ngọt người ta khuyến cáo có thể gây bệnh ung thư. Đi tàu trở thành bổn phận. Ngày ấy vàng hiếm đến nỗi kẻ viết bài này hưởng lương kỹ sư. Lại ngập mặt vào bán lấy tiền.
Để nghề đi biển hiện ra đúng với thực chất của nó - một nghề hiểm nguy nặng nhọc. Mỗi khi tàu từ Nhật về H. Những cái tên như: Mũi Horn. Ai đã đi biển không sống sót qua cảm giác: Đêm đến. Các tì thiếp bàn xinh xẻo đang nồng hậu rót bia rượu.
Vẫn không mua nổi 1 chỉ vàng đeo ngón tay! Đấy là mới kể một mặt hàng rất hiền lành. Trông biết là “rách”. V. Thế nhưng điều xấu số nhất của người đi biển: Không phải bao giờ hạnh phúc cũng đến với họ nhiều như tiền nong. Có điều nghe tưởng nghịch lý: Cuộc sống vật chất mỗi lần xuất ngoại của những nhà đi biển triệu phú ấy đôi lúc không khác “cái bang” - từ của TH.
Nhiều người sẵn sàng thà hoãn ngày cưới hơn là hoãn chuyến đi Nhật. Chủ nhân của một căn nhà 100m2 mặt phố. Người ta dùng dàn âm thanh lập thể. Một “Vosco” mặt lạnh nhạt móc trong túi ra cái lọ peneciline. Hoặc những trận bão bẻ con tàu gãy làm đôi. Rồi nhốt chặt luôn ba má. Bị bỏ đói ở cảng biển nước ngoài. Chạy được một chân thủy thủ trên con tàu biển thẳng thớm đi về Hải Phòng - Hong Kong - Nhật Bản.
Đấy chính là anh bạn thợ may H. Xong rồi là lăn ra ngủ!”. Chẳng thấy giáo huấn “Hoa thơm cho mỗi người hưởng một tí”! Hoa thơm? Thế nhưng đi biển là nghề hiểm nguy.
000 người như H. Không đơn giản là một cuộc dạo chơi nhẹ nhàng. Huống hồ kẻ đi biển cực chẳng đã. Vì bố nó sợ mất của. Tốt nghiệp các trường đại học hàng hải trong và ngoài nước. Rồi lại về “mo”. Chân đi giày Adidas. Lương thực. Ở Hải Phòng có hơn 1. Cũng ném!”. H. Nên không thể hiểu câu ví: “Quý như là bột ngọt cánh!”.
Xe Honda đời 78 màu xanh ốc bươu. Họ trở nên nguồn đề tài bất tận để cho dân tình huých đàm tiếu đủ chuyện. Khi các cửa hàng ở những cảng biển nước ngoài không còn ma lực mạnh mẽ như ngày xưa nữa.
Họ bóp miệng tới từng cent (xu Mỹ) để dành mua đồ. P. Ngắm trăng suông Địa Trung Hải và nếm mùi vịnh Biscay gào thét? Hiển nhiên. Mà “lính viễn dương” thì “đánh” từ xe máy đến cuộn chỉ.
Họ mặc quần bò. Bị hải quan Hải Phòng khởi tố về tội buôn hàng lậu qua biên cương. Nhận được điện nhà: “Bến động!”. Anh rỗ đi “doa” không bằng anh già đi Cup. Khoe rằng: Đã từng “đánh quả” từ Nhật Bản về 800 gói mì chính hiệu VESU. Tay đeo đồng hồ Seiko. 2m). Có số được thần tài ủng hộ. Là hàng chục thuyền viên khác phải hầu tòa vì tội danh rưa rứa.
Hồi ức: “Say sóng ấy à! Giá có cục vàng to bằng hòn gạch ném đi để được lên bờ. Như đưa cả đàn con cháu từ nông thôn ra đô thị. Chuyến nào hàng thoát lên bờ. Sự kiện mỗi ngày H - một cư dân của họ. Họ nguyên là những bộ đội xuất ngũ. Họ làm thuyền viên trên các đội tàu của ngành thủy sản. Cả tâm hồn mình. Đến giờ P. Dầu. Các kiểu Cty thương mại. Để cho láng giềng làm bơ đong gạo.
H. V. “Đổ” xà phòng Camay. Đôi khi họ lại làm cả thành thị xôn xao bởi dám xây một cái nhà cao những 3 tầng.
Tỉnh thành Hải Phòng. Nghe tin tàu chồng về Cảng Sài Gòn. H. Lấy sức đi bộ lang thang cả chục cây số. Chân chất. Cẩn thận rắc những hạt mì chính xuống bát phở. Trong mắt từng lớp Hải Phòng. Bột ngọt A-one và xích líp Nhật cho bà. Dẫn đến vợ chồng ly thân. Tình bạc. Làm nghẹn ngào cả người nghe! Hiển nhiên. Thằng bé chẳng thể hiểu rằng để có cái nhà 3 tầng tường phủ dây leo.
Phương ngôn biển nói: “Biển không thích những con tàu chẳng thể chìm”. Còn là thợ may phố huyện nghèo kiết. Tam giác Quỷ. Dân chài. Chỉ trỏ (không khen cô dâu. Để mời mọc các kiểu người tiêu dùng. Thần kinh của họ phải chắc và dai như sợi dây cáp thuyền buồm. Đi tàu trở thành trách nhiệm Một sáng mùa đông. Phần đông còn lại bỗng thấy mình thành gà công nghiệp trên đất liền. Vất hết hàng hóa buôn lậu xuống biển! Hôm ấy có nhiều đàn ông đã khóc.
Mua “đỏ” (tiếng lóng chỉ vàng). A - cô gái Hải Phòng có học. Chứ không xài máy quay đĩa “mét hai”. Anh em trường đoản cú. Mặc bộ đồ “suvectômăng” giá 1 chỉ vàng.
- Quản trị tàu - nói: “Khổ nhất là gặp một ông bếp tàu “4C” (con cháu các cụ) nghề ngỗng lùn tịt. Đánh phấn cả ngày không còn bị xem là thói xa xỉ đáng ghét và mặc áo “suvectômăng” đi chơi phố thì bị xem là nhà quê! Xe Cub mất địa vị là tài sản độc quyền của dân tàu biển.
Táo Tây. Hiện tại. Cho H. Vẫn lang thang nơi góc bể chân mây. Hàng Second-hand vừa nhặt vừa mua. Nhặt cất vỏ lon. Ý thức. Thế là H. Cuộc chạy xuống tàu mới là phát động! Còn phải chạy được đi đâu? Đi “tam giác vàng” (Hong Kong- Nhật Bản - Singapore) một tháng một chuyến.
Kể trên. Thủy thủ P. Nhưng có “cây que”. Dắt vợ dắt con cũng đi ăn phở. Đã bao lăm lần. Họp thành từng lớp đặc biệt. 3 năm đi Đức không bằng một lúc đi tàu”. Cho xơi toàn bánh mì khô. H. Ngàn cục vàng cũng không được nữa. Họ còn may đó! Có đến hàng chục thuyền viên muốn ném đi cả trăm.
Tha ma tàu bè. Khối kẻ đổi đời thành giàu. Chả trách bọn trẻ thơ vẫn cứ hát: “Đẹp giai đi bộ không bằng anh rỗ đi “doa” (xe đạp Peugeot).
Mỗi năm họ mang từ nước ngoài về hàng chục vạn tấn thuốc trừ sâu. Nếu không thì phải có một ông chú bà bác thế lực nào đó để biến một anh thợ may trở thành thợ máy như H. Vừa nhiều vừa rẻ? Hay đi Châu Âu 6 tháng một chuyến. Ai nói to nhất. Giấc mơ làm giàu bằng đường buôn lậu của nhiều thuyền viên tự động vỡ lẽ. Quan niệm về một lối sống vật chất cực đoan của nhiều thuyền viên đã làm bùng nổ những tấn bi kịch gia đình.
Người ta bắt đầu cảm thấy khó chịu đựng được thêm nỗi vất vả gian khổ của đời thủy thủ. Tàu Sunrise của Công ty Cổ phần chuyển vận biển Việt Nam. Nhập vào các kiểu ô tô đời mới. Đủ làm hết hồn hết vía cả những “sói biển” thực thụ.
Các cô thợ may xinh xinh. Những cửa hàng ở cảng biển nước ngoài quyến rũ thủy thủ Việt Nam hơn là vẻ lãng mạn của biển cả! Chưa hết. Trong các gia đình thường thường bậc trung thị thành. Họ đã chết cùng với tàu Vàm Cỏ 12 trên biển Quy Nhơn. H. H. T. Dùng hết nửa bao thuốc lá “3 số” (vừa hút vừa làm “công tác đối ngoại”) bị xem là thói xa hoa kinh khủng.
VIETCO- SHIP. Cái thời hoàng kim tha lôi ồ ạt hàng “second- hand” thượng vàng hạ cám từ nước ngoài về Việt Nam thu bộn tiền cũng kết thúc. Nó đã ném tao lên bờ. Vào gần lãnh hải Việt Nam. Sĩ quan đội tàu xuất thân từ những thành phần cơ bản. P. Bố con bất hòa.
Còn P. Do đó. Đầy ắp kẹo Tây. Biển chỉ bằng lòng những người gan góc. P - một thanh niên gốc nông thôn cởi mở. Trở nên một “VOSCO” (VOSCO - Cty tải Biển Việt Nam - đã trở nên danh từ chung chỉ sự ấm no ở thành thị này).
Nhiều người tin rằng họ có khả năng biến cái chẳng thể trở nên có thể. Miệng nhai kẹo cao su và có lúc tiêu tiền Mỹ! Trong các quán ăn.
Đã cho “đô” vào bao cao su rồi nuốt! Khi tàu cập bến nước ngoài P. Nhân hòa. Khiến cô chủ quán luôn miệng dạ ran. Một “Vosco” đi tàu S. Thuyền viên bị ném lên bờ. - Điện trưởng tàu V. K. Có thể mua thêm bộ áo xống cũ về nước cho thằng em mặc đi gặp bồ. Chạy đi đâu xong lại chạy đi lâu. Mà chỉ còn lại những kỷ niệm của một thời đã qua. Thời gian đã tẩy bỏ lớp vàng mạ (sản phẩm kì dị của một giai đoạn lịch sử) cuộc thế viễn dương.
Chưa bao giờ được đi tàu. Vàng xuống tàu. Hàng trăm thuyền viên dự trữ trên bờ.
Trong khi mùa xuân đã về. Anh N. Lợi nhuận siêu cấp mạ vàng cuộc thế thủy thủ. Con trai của một quan chức. K. Uống bia Sapporo. Thế nhưng H. Đến nhờ tôi nói hộ với sếp của H. Vợ H. Nghe rõ cả tiếng thở dài của vị thực khách ngồi bên. Suốt 3 năm học cấp I. Bố nó đã qua bao nhiêu cửa quan. Không yêu cầu làm ra tiền. Nghiện hút. Cô bạn đã an ủi A bằng cách dẫn ra nhiều gương gia đình thuyền viên quan hệ vợ chồng.
Chỉ đòi trẫm mình(!) khiến cho cả tàu phải lấy thừng trói anh ta vào giường. Hồi H. Là giấc mơ thời bao cấp của những kẻ nghèo. Khẳng định chủ quyền nhà nước trên các vùng biển Việt Nam. Biết người ta ganh tị. Gọi cái đùi gà chặt cho cả nhà. Thằng con của P. Thế nhưng. “Đổi đời”. Người ta xếp hàng ăn phở mậu dịch “không người lái”.
Nhịn ăn cái bắp ngô Nhật. Không phải đi tàu. Do nó đập vào mắt. 5 năm không dính rượu chè. Ngày nay. Vất vả. Cho người nông dân coi ngó mảnh ruộng của mình. Những người đi biển là một bộ phận không thể thiếu được của nền kinh tế quốc dân. Đối với nhiều người dân phố Cầu Đất. Thế mà T. Vòng quay khởi lại từ đầu. Lại hái ra tiền. H. Không bao giờ dám dẫn bạn vào nhà. Con bà bán hàng tạp phẩm chợ Sắt.
Đi cầu thân bằng 2 chiếc xe Toyota mượn của các sếp làm náo động cả phố xá. Tuốt tuột các Cty tàu địa phương chết trôi.
Trước tiên là giấu tiền. Hoặc bày tủ ly! H. Tam “bạc” Thế nhưng không dễ mà được đi tàu. Thì H. Vợ H. H - cán bộ Đảng ủy Thủy sản Hạ Long được cơ quan cho xuống tàu đi Nhật “cải thiện”. Kiếm cái xe ôm ra đứng đầu đường. Họ không có đủ tuấn kiệt. Nửa đêm lại lục tục dậy kiếm tìm chỗ khác. Thỏ! K. Nhà tôi có khách. “Đêm trước tiên trong khách sạn - A kể với bạn - Anh ấy không hỏi tao sống thế nào.
Mặc dù. Nhanh chân đầu tư tiền tài dành dụm kinh dinh nhà đất. Bưng bê đặc sản cho chàng thủy thủ đập phá ở các bến cảng Việt Nam làm sao ngờ rằng thượng đế của họ mới vài hôm trước đã phải chia nhau từng can nước ngọt sinh hoạt và khát khao khi vớ được một mớ rau xanh. Nông sản.
Họ là “kiều” Việt! Nhưng họ đặc biệt thích các cô giáo cấp II. Một số khôn ngoan. Muốn xuống được tàu phải có sự đảm bảo bằng lý lịch. Mua “xanh” (đôla). Đi đêm lắm cũng có ngày gặp ma. Họ là khách được đón đợi của nhiều bà mẹ có con đến tuổi gả chồng.
Đi ra nước ngoài. Một bụng nước. Vẫn kinh ngạc sao có thể cõng cái tủ lạnh như con kiến tha hạt gạo leo lên cái thang dây đu đưa trên tàu! Rồi thì đến lúc giấu hàng.
Áo lông. Cờ bạc. Chẳng cần hoạt động ngăn chặn của công an và hải quan. “10 năm đi Nga không bằng 3 năm đi Đức. Nhà người ta chẳng có gì. Xong rồi mà lòng chưa yên. S. Còn táo Tây thì bán đầy ngoài chợ cạnh gánh hàng rau.
Chú rể) khen chiếc xe đẹp! Hồi ấy. Của Việt Nam ra nước ngoài. Sau khi bị vặt từ trên tàu xuống cổng cảng. Vợ con. Chính họ là kẻ đầu têu cho cơn sốt đất một dạo của TPHCM. Đại loại: Vợ họ ngày thường mà cũng đánh phấn. Kiểu cách quê kệch.
Nhàn hạ. Cái gì cũng có: Radio - quay đĩa National dài “mét hai” (1. Máy khâu “Con bướm” 5 ngăn và tủ lạnh Toshiba “Đầu gấu” 2 cửa. Đại gia như Vinalines thì cũng nửa chìm nửa nổi. Không phải xếp hàng. Con họ cầm gặm nguyên quả táo Tây. Trước và sau P. Nhà H. Đến khi H. Vì vậy. Tâm thần càng căng: thương chính làm chặt hay lỏng? Bạn đã nhìn thấy đàn ông khóc bao giờ chưa? Tàu H.
Có hôm trong tuyết lạnh âm 5 độ. Sóng bạc!”. Còn mấy thằng “đi” phong bì. Tivi Panasonic đen trắng. Người ta đổ xô ra cửa bàn tán. M. Cha con. Tàu GARNET trên kênh đào Suez. Xây nhà cao nhất thành phố hiện là người trên bờ.
Mỗi Cty tàu có cả đạo quân hàng chục. Chỉ cười nhạt. Tri thức để giữ vị trí ngày xưa của mình trong thang tầng lớp hiện tại. Vội bỏ công việc bế con đáp tàu bay vào gặp chồng. Thời mở cửa với kinh tế thị trường nhanh chóng lật đổ bít tất giá trị vật chất đã làm xênh xang cho người thủy thủ. Thế hệ ngày nay không được chứng kiến cảnh trong quán ăn. Để tha vác vài tấn hàng từ các bãi bán đồ cũ về tàu.
Bao giờ họ mới được hưởng đãi ngộ xứng đáng với những công sức của họ?. Đời viễn dương không còn là đề tài bàn tán từ trong nhà ra ngoài phố. Chỉ sau chục chuyến đi tàu đã xây nhà cao cổng kín.
Được bà mẹ vợ mai sau quàng cả 2 tay cô con gái “rượu” lên cổ. Học sinh các trường công nhân kỹ thuật đường biển và cả những người thiếu hẳn các điều kiện về thể chất.
Để đương đầu với thử thách khắc nghiệt chẳng kém sóng gió. Giấc mơ thời bao cấp Hồi đầu những năm 80. Xác nhận bằng nhiều con dấu. Trẻ đẹp. Anh già đi Cup không bằng anh cụt VOSCO”.
Lại mới thấy biển đã say. Con đứa ở giữa thật là nhỏ bé. Giọng khinh bạc nhất. Cô đơn khủng khiếp trong cái cabine chật chội của mình. Phân hóa học. Chỉ thắc mắc mãi sao giá vàng lên nhanh thế. Tàu về thì cũng chỉ “đi” “Ông già chống gậy” (Johnnie Walker) với thuốc 3 số.
Thành thợ máy chấm dầu trên tàu. Than. Thắng 10 cây vàng. Của các Cty chuyên chở biển như: Hải Phòng SHIP. Vợ H. “Ních” một bụng cơm. Nói với tôi: “Đôi lúc cũng giật thột sao lấy được vợ đẹp như thế!”. H. - Kỹ sư điện Hàng hải than vãn: “Tưởng nó (cán bộ tổ chức) là bạn học cũ. Người ta cồn cào khao khát đất liền: Thèm một mặt bằng kiên cố không ngả nghiêng dưới chân mình; thèm nghe cả tiếng láng giềng cãi nhau; thèm nhìn thấy một “bóng hồng”.
Đại lợi. Xăng dầu. Là một cô giáo cấp II. Thì hết Nhật lại Hong Kong.
Buổi sáng. Chẳng dám mơ đến sờ vào ngón tay út của cô. Anh em bị đồng bạc chen xấn xổ vào giữa. Đã thế lại còn nguy cơ gặp cướp biển Somali.
H. Một mình ngồi ăn ngon như. Có lẽ là họ. Đúng nghĩa tặng quà! Thế là mới xuống tàu có hai chuyến. Nhưng là phở “chui”. Không được thiên thời. Nghe thấy giọng quát nạt khổ đau của ông hàng xóm trước lời xin tiền thấm đẫm nước mắt của thằng con mua sách vở: “Nhà này không phải kho tiền! Mày cứ làm như bố mày ở VOSCO ấy!”.
Có kẻ giấu kỹ đến mức quên giấu ở đâu! Tàu càng gần nhà. Thủy thủ nhiều màu sắc hơn. Hàng trăm vạn tấn sắt thép cho các công trình công nghiệp mọc lên trên khắp đất nước và họ lại đưa hàng triệu tấn gạo. Không biết những giọt nước mắt tủi hờn lặng lẽ của vợ. Một vị thuyền trưởng từng trải cảm thán giữa cuộc họp mặt bạn bè: “Sướng gì cái đời chúng tao: tiền nong.
Vặc lại: “Thì lên bờ đi! Ai bắt ông khổ!”.
