Còn về mặt từng lớp, vai trò của quốc gia là điều tiết làm sao đừng để sự chênh lệch thái quá giữa các cá nhân trong từng lớp, bởi sự chênh lệch thái quá sẽ dẫn đến sự sai lệch về nhân cách con người, và lớn hơn là bất ổn tầng lớp
Nói một cách hình ảnh là không nên quá chú trọng tới việc giáo dục giới tính cho một cô bé con mới 5-6 tuổi, tôi xin lỗi các chuyên gia về giáo dục và đồng đẳng giới , đúng không ạ? Nhưng, theo ông, khoảng thời gian vừa rồi có phải là vẫn chưa đủ dài cho cô bé con đó trở thành một cô gái nở nang, hay theo cách nói của các cụ là "xôi ra xôi, oản ra oản" không? Thời đại này là thời đại của tốc độ, của đổi thay tới chóng mặt.
Nói tóm lại, muốn định hướng thì phải có đối tượng để định hướng trước. Hơn nữa, cái xã hội của chúng ta còn dựa trên mô hình của phương Đông, của đồng thuận tầng lớp, và ảnh hưởng nặng nề của Khổng Giáo.
Cách hiểu của mấy chục năm qua đã khiến cho cái định hướng cao đẹp, nhưng rất xa vời kia, đã lấn lướt cái kinh tế thị trường. Bởi sự luôn phải gồng mình lên tranh đấu với bao cuộc chiến tranh, nên nó luôn cảnh giác với mọi thần thế từ bên ngoài. Ông lý giải thế nào về sự rụt rè, e ngại, vừa làm vừa run, nặng về định hướng, hơn là phát triển thị trường? Do thiếu kiên tâm chính trị, hệ thống think-tank có vấn đề, hay do cái mà gần đây người ta hay nói vui là "Việt Nam là nước khó có thể phát triển"? Hoặc giả nguyên do chính là những nhân tố tác động từ bên ngoài khiến chúng ta e sợ? chẳng hạn khủng hoảng kinh tế - tài chính, cuối những năm '90 ở châu Á, và lặp lại 10 năm sau trên toàn thế giới? Những điều anh nêu đều có lý cả.
Chúng ta cũng nên tự tin rằng hơn một phần phong thái kỷ đổi mới mới rồi, cũng có những cái chúng ta nhập cuộc với thế giới đâu phải quá chậm.
Chúng ta tưởng chúng ta hiểu, bởi giáo trình Tây có đầy rẫy, đọc là hiểu. Tỉ dụ như lực lượng doanh nghiệp, tỉ dụ như sự vận hành của các thị trường, thí dụ như câu chuyện cạnh tranh tự do, bình đẳng. Nghĩa là không chỉ văn hóa trình bày bản thân, mà có cả cái văn hóa chịu bổn phận về sự thể hiện đó? Cũng có thay đổi rồi, nhất là với lớp trẻ, chứ không phải hoàn toàn vẫn như vậy.
Là tư nhân, cạnh tranh, vị thế, và được đảm bảo bằng luật. Trưng ra Vai trò của quốc gia trong kinh tế thị trường Theo cách giảng giải của ông, tôi hoàn toàn cảm thấy dễ hiểu. Hơn nữa, hệ thống đó lại thành công trong các công cuộc bảo vệ đất nước, nên bình thản người ta thấy đó là một hệ thống rất tốt.
Viễn thông, điện thoại di động, internet, chẳng hạn. Thị trường càng lành mạnh thì định hướng càng hiệu quả, và càng đỡ tốn kém (về hoài định hướng). Ông Adam Smith bảo quốc gia là "gác đêm" cho sở hữu tư nhân là theo cái nghĩa đó. Nhưng trước nhất phải made in Vietnam đã, bởi hiện thế là đã khó rồi. Như tôi đã nói, cái định hướng tốt nhất là phải tạo ra cái đối tượng cần định hướng (thị trường), và để cho nó phát triển thường nhật nhất.
Điều mấu chốt nhất của kinh tế thị trường là chấp nhận những quyền tự do về tài sản, bao gồm quyền tự do sở hữu, quyền tự do kinh dinh.
So với với nhiệm vụ hội nhập của dân tộc Việt Nam giờ, chúng ta thấy đổi mới nó tiến chậm. Vì sao Việt Nam chậm tiến? Vấn đề chính của Việt Nam hơn hai chục năm qua là gì? Chúng ta đưa quá ít những nguyên lý cơ bản của kinh tế thị trường vào thực tế, mà quá chú trọng phần quản lý nó theo cách hành chính, vì sợ nó chệch hướng.
Hẳn nhiên ai cũng phải chịu trách nhiệm trước lịch sử về những quyết định của mình cả. Cùng một lên đường điểm như vậy, mà Hàn Quốc đã thành công. Và, đặc biệt, không cho cái tự do vô chính phủ nó phá bĩnh việc thực thi những quyền đó. Nhưng nói chung tập tính, đặc dằn bụng lý cố hữu đó của người Việt, hoàn toàn không còn tương thích với đề nghị phát triển hiện thời nữa.
Khi có đổi mới, đó là một cuộc cách mạng thực sự - chuyển sang kinh tế thị trường. Nhưng, chí ít, nó cũng cho thấy nếu đích thực quyết tâm thì cũng có thể làm được cái gì đó.
Tầng lớp đại đồng đâu phải phát minh của ông Karl Marx, ông Lenin đâu, mà là phát minh của ông Khổng Tử, và những môn sinh của mình.
Nhưng hóa ra lại không phải là thế. Ta hãy so sánh Đài Loan với con chip của PC. Thậm chí, người Đài Loan còn tự đặt cho mình một vị thế là thiết kế sản phẩm vi tính cho loài người. Việt Nam giờ càng phải làm sao phải càng thúc đẩy cho hệ thống thể chế thị trường phát triển nhanh, bởi đã hội nhập vào cái thị trường thế giới phát triển rất cao rồi.
Chúng ta hay nhắc đến từ công nghệ, phấn đấu có công nghệ hiện đại. Thị trường là cạnh tranh tự do, càng nhiều cạnh tranh tự do, càng nhiều sở hữu tư nhân hợp pháp, và sự đồng đẳng giữa các chủ thể, thì nền kinh tế thị trường càng tốt. Đương nhiên những cái đơn lẻ đó cũng chưa đủ chứng tỏ là Việt Nam đã nhập cuộc tốt.
Hay Đặng Thái Sơn, hay Ngô Bảo Châu chẳng hạn. "Cùng một khởi hành điểm như vậy, mà Hàn Quốc đã thành công. Tôi lấy ví dụ cơ cấu công nghiệp, bởi cũng sắp đến năm 2020 rồi, khi Việt Nam phấn đấu đạt mức cơ bản là nước công nghiệp, chúng ta định làm cái gì trên thế giới, trong cái chuỗi giá trị của loài người? Tôi nghĩ Việt Nam phải tạo ra một cái riêng.
Mà là hệ quả của một tinh thần hệ thâm căn cố đế. Đây là cách hiểu định hướng XHCN một cách hợp lý nhất. Vậy mà sao suốt 25 năm qua vì sao chúng ta lại vật vã, khổ sở đến vậy, và cũng khiến cho giới đầu từ nước ngoài vào Việt Nam luôn băn khoăn, thắc mắc, thậm chí hiềm nghi về khái niệm này, để có những quyết định quan yếu khi bỏ đồng vốn ra? vị hóa ra chúng ta chưa hiểu thế nào là kinh tế thị trường theo nghĩa đàng hoàng đàng hoàng.
PGS-TS Trần Đình Thiên Để khắc phục cái nhận thức méo mó này phải làm sao đây? Chuyện này không chỉ một số nhà lãnh đạo hiểu, không chỉ giới lý luận, hay chuyên gia kinh tế hiểu, mà toàn xã hội phải hiểu kinh tế thị trường đích thực là gì. Và điều làm được đó nó giúp chúng ta thoát khỏi cảm giác tự ti rằng dân tộc chúng ta không thể khẳng định được gì trước loài người, ngoài việc đánh thắng mấy đế quốc to, trong kí vãng.
Theo ông duyên cớ của cách hiểu méo mó này là gì? Đây không phải là lỗi cá nhân nào cả. Cái hệ thống thể chế dựa trên ba nhân vật ấy nó tích đọng lại quá lâu nên phá vỡ nó rất khó. Còn Việt Nam, do mới nhập cuộc, nên đẵn đi theo người ta, chứ chưa nghĩ đến chuyện nghĩ ra cái gì mới.
Hay nói một cách nhẹ hơn là phát triển gập ghềnh, không đồng bộ. Sau khi trả giá đắt, mới nhớ ra.
Đương nhiên là tự do trong khuôn khổ luật pháp, tự do có điều kiện, chứ không phải tự do vô chính phủ. Đã ngồi trên lưng hổ rồi, không còn cửa tụt xuống đâu, gẫy cổ như chơi. Bởi chỉ so thiết chế tốt, những nhà đầu tư có công nghệ hiện đại họ mới vào được. Từ lập luận nói trên, tôi thấy quyết nghị Đại hội XI, tuy không dùng những từ đạo to búa lớn, nhưng đã tiếp cận được tư duy phát triển đúng.
Đâu cũng vậy thôi, câu chuyện phong trào Phố Wall là vậy đó. Đó là lý do vì sao doanh nghiệp Việt Nam phát triển hơn 20 năm rồi, nhưng vẫn yếu, và thị trường vẫn kém phát triển. Chính con chip đó đã định vị Đài Loan trong cuộc chơi.
Bởi tuy là cá thể, nhưng những cá thể đó là dấu hiệu của năng lực Việt Nam. Nhưng đây là chuyện cần thiết, và cấp thiết. Nhất là việc cái cấu trúc thể chế đó đã giúp dân tộc này xử lý thành công bao nhiều cuộc chiến tranh. Còn chúng ta, trong cùng một khoảng thời gian đó, vẫn loay hoay với việc giải quyết những nhân tố cơ bản của kinh tế thị trường.
Hay Việt Nam sẽ chỉ là người đi hút dầu thô, đào mỏ, hay xúc cát đi bán cho loài người? Và được bao lâu? Ý ông nói là phải có sản phẩm made by Vietnam, chứ không chỉ made in Vietnam? dĩ nhiên. Nhưng chúng ta phải nhìn như thế để đánh giá cho nó công bằng hơn, thấy cội rễ vấn đề ở chỗ nào mà thay đổi.
Bài học Các nước che đậy, Việt Nam lại. Huỳnh Phan Mời bạn đọc ghé thăm và đóng góp quan điểm cho trang Fanpage của Tuần Việt Nam.
Văn hóa tự chịu trách nhiệm Nhất là đối với một đất nước trải qua khá nhiều cuộc chiến tranh trong quá trình một ngàn năm từ khi có nền độc lập của mình, đúng không ông? Nhưng xét cho cùng, chiến tranh tuy nhiều, nhưng vẫn chỉ là những cái thất thường, còn hòa bình và phát triển mới là cái thường nhật trong quá trình phát triển của một từng lớp.
Nhưng nếu nhìn vào tiến trình lịch sử, thì quả là một phần phong độ kỷ đổi mới mới rồi cũng làm được một việc lớn: đó là rung, là lắc cái cấu trúc "tĩnh" đã hình thành hàng ngàn năm đó, khiến nó phải năng động. Xin cám ơn ông. Nhưng nói một cách tận cùng là suốt mấy ngàn năm phát triển của Việt Nam cái cấu trúc phát triển của ta nó quá bền vững, như chúng ta hay nói là con trâu đi trước cái cày đi sau, và con người đi sau rốt.
Nhưng để bảo đảm điều đó, trước hết phải có hệ thống thế chế đương đại, đặc biệt với những nước đi sau. Vì vậy tôi nói việc đổi thay lối tư duy này sẽ thực sự là một cuộc cách mệnh. Hàn Quốc chẳng hạn, cũng trong khoảng thời kì đó, họ đã bước từ cái xã hội kém phát triển, như chúng ta, sang tầng lớp phát triển loại cao. Vai trò của quốc gia pháp quyền là bảo đảm cho những quyền chính đáng đó được thực hành.
Tức thị đừng để cho bọn ăn trộm lợi dụng dạng "tối đen" về luật pháp mà cuỗm những quyền chính đáng đó của cá nhân chủ nghĩa. Vai trò lớn nhất của nhà nước, tựu trung lại, là bảo vệ những tài sản của những cá nhân đó để họ yên tâm vận hành tài sản đó một cách hiệu quả nhất và sáng tạo ra của cải cho tầng lớp, và một phần được dùng lại làm phí tổn vận hành cho nhà nước.
Theo tôi, suy cho cùng là phải suy như vậy, chứ chúng ta hay có lề thói qui lỗi ngắn hạn, qui cho ông nọ, ông kia, hay cho thời đoạn nọ, tuổi kia.
Ông có nhớ trong cuộc hội thảo Hàn - Việt cách đây mấy năm tại trọng điểm Hội nghị nhà nước, chính (cựu) Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak đã nói rằng Việt Nam và Hàn Quốc có cái khởi hành điểm giống nhau là đều đi lên từ đống tro tàn của chiến tranh không? Có. Còn chúng ta, trong cùng một khoảng thời gian đó, vẫn loay hoay với việc giải quyết những yếu tố cơ bản của kinh tế thị trường" - PGS-TS Trần Đình Thiên.
Một cấu trúc xã hội mà mỗi người đều có dự vào đó, mỗi người đóng một vai trò chức năng khác nhau. Rất may là gần đây hai khái niệm thị trường và định hướng XHCN đã dần rõ ra, và nhà nước cũng bắt đầu ngộ ra rằng vai trò chính của mình là làm sao giảm thiểu tổn thất thị trường. Mọi luồng gió mới từ bên ngoài vào luôn được đón nhận với một tâm lý cảnh giác cao độ.
Nghĩa là phải có thị trường thì mới định hướng XHCN được.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét